Auteur archief: Charles van Wettum

Op het Brookhaven National Laboratory van het Amerikaanse ministerie van Energie (DOE) hebben wetenschappers ‘experimenteel bewijs gevonden dat materiedeeltjes die voortkomen uit energierijke botsingen een sleutelkenmerk behouden van virtuele deeltjes uit het vacuüm’. Oh, en betekent dit ook iets?

Theoretisch was al duidelijk dat vacuüm niet ‘leeg’ is, maar dat zich daar energie bevindt. Volgens de kwantumtheorie moeten dan af en toe spontaan deeltjesparen ontstaan: een deeltje en zijn antideeltje. Massa uit energie, zoals Einstein ook al voorspelde. Volgens de wiskundige berekeningen bestaan die twee deeltjes ongelofelijk kort: een miljardste van een miljardste van een miljardste van een seconde of minder. Dan botsen ze weer tegen elkaar aan en verdwijnt hun piepkleine massa als de energie waarmee het proces ook begon. Netto is er dan dus niks gebeurd. Omdat die deeltjes nooit zijn waargenomen en eigenlijk alleen in de formules bestaan, worden ze ‘virtueel’ genoemd. Zoiets als ‘het zou ooit kunnen komen staan te gebeuren…’ Maar nu…

De Amerikanen zijn er in geslaagd een deeltje ‘apart’ waar te nemen. Dus niet een systeempje met allebei de deeltjes, maar één deeltje los van zijn antideeltje en los van de achtergrondruis. Het onderzoek is in februari 2026 gepubliceerd in Nature, dus dit is echt wel iets (niet zomaar een speltakelspelletje voor clicks op de socials). Het is uitgevoerd door de STAR Collaboration bij de gerenommeerde Brookhaven’s Relativistic Heavy Ion Collider (RHIC), zeg maar de Amerikaanse tegenhanger van CERN – de beroemde versneller in Genève met een diameter van 27 kilometer.

Even technisch – dus je kunt het overslaan: het artikel van The Nature presenteert bewijs van een significante correlatie in deeltjesspins — een ingebouwde kwantumeigenschap gerelateerd aan magnetisme — tussen bepaalde paren deeltjes die voortkomen uit proton-proton botsingen bij RHIC. De analyse van de STAR-wetenschappers koppelt deze correlaties direct aan de spin-uitlijning van virtuele quark-antiquarkparen die in het kwantumvacuüm worden gegenereerd. In wezen zeggen de wetenschappers dat de botsingen van RHIC die virtuele deeltjes de energetische boost geven die ze nodig hebben om te transformeren in de echte deeltjes die door STAR worden gedetecteerd. Ze worden dus door de enorm hoge energie van de botsingen n het apparaat omgezet van ‘virtueel’ (= ‘mogelijk en onmeetbaar’) naar echt (= ‘aanwezig en meetbaar’).

Wat betekent dit?

a. Het is bewezen: het ontstaan van deeltje-antideeltje-paren in het vacuüm gebeurt écht en het is óók nog meetbaar: KWANTUMSCHUIM bestaat!

b. Als het mogelijk is om een afzonderlijk virtueel deeltje van zo’n deeltjespaar waar te nemen, zou het ook mogelijk moeten worden om er ‘iets’ mee te doen. Dat kan nu nog niet, het zal absoluut zeker niet op korte termijn kunnen, en misschien/ waarschijnlijk helemaal nooit, maar in theorie… (ah, wat is dat toch een heerlijk woord!). Het is denkbaar.

Samen betekenen deze twee conclusies dat de digitale wereld van de SF-roman ‘Kwantumschuim’ niet volkomen idioot is. Wel een beetje, maar dat mag, want het is tenslotte SF. Maar ik ben allang blij: mijn wereld is ‘denkbaar’.

Overigens is voor het genieten van Kwantumschuim het helemaal niet nodig om iets te weten van vacuümenergie, van deeltjesparen, van majorana-deeltjes of van welk natuurkundig concept dan ook. Het is gewoon een heel boeiende, bijzondere, uitdagende SF-roman. Een recensent (geen SF- maar fantasy-lezer!) schreef erover:

“Een boek grijpt me bij mijn strot als ik doorblader om te weten hoe het verhaal verder gaat. Ik heb dat gedaan tijdens het lezen van Kwantumschuim. Complimenten aan Charles Van Wettum! Ik zat er middenin en kon het boek met moeite wegleggen.
Het verhaal kent twee werelden: de Koepel Bergen op Zoom en het kwantumschuim. Koepel Bergen op Zoom is onze mensenwereld. Kwantumschuim is de robotjeswereld (mijn fantasy vertaling). … Het is fascinerend om te lezen hoe die wereld begrijpelijk en herkenbaar is beschreven. Hiervoor heeft de schrijver de AI’s menselijke trekje meegegeven: woede, eenzaamheid, de baas willen zijn, hoogmoed, dapper zijn.
Ik raad je aan: ga je proberen in te leven in het denken van een computer. Je gaat genieten en wil, zeker weten, doorlezen!“

Meer informatie over Kwantumschuim op: www.wettum.org/kwantumschuim. Ebook en kobo-plus op: https://www.kobo.com/nl/nl/ebook/kwantumschuim

Lees hieronder het hele (wat technische maar toch heel interessante) artikel:

https://www.bnl.gov/newsroom/news.php?a=122738#:~:text=UPTON%2C%20N.Y.%20%E2%80%94%20Scientists%20at%20the%20U.S.%20Department,that%20exist%20only%20fleetingly%20in%20the%20quantum%20vacuum.

De Delta-werken zijn klaar: de overstroming van 1953 heeft een groot programma voor bescherming van de Nederlandse kust op gang gebracht en het is allemaal uitgevoerd. We zijn veilig!

Helaas: de stijging van de zeespiegel en het veranderende klimaat stellen nieuwe eisen aan onze inspanningen voor de veiligheid van Nederland. De garantie van droge voeten wordt daardoor steeds moeilijker. Denk aan de afvoer van rivierwater bij zeespiegelstijging, het aanleggen voorraden van zoetwater, de verzilting van het grondwater in kustgebieden, de onmogelijkheid om dijken te blijven verhogen, de uitdaging om steeds onregelmatige wateraanvoer door rivieren te beheersen.
Als gevolg van nieuwe uitdagingen en onmogelijkheden is de visie op ons waterbeheer aan het veranderen: we streven niet meer naar ondoordringbare dijken en duinenrijen om zee en rivieren volledig te blokkeren, maar naar ‘samenleven’. Flexibele bescherming. Overloopgebieden. Doorsteken van duinen. Soms zelfs het opgeven van doelstellingen.

De overheid heeft programma’s voor de bescherming van Nederland, nu en in de toekomst, tegen overstromingen en zorgen voor voldoende zoetwater… In het nationaal Deltaprogramma (zie de link hieronder) staat hoe de overheid dat allemaal wil gaan doen.

In de wereld van de SF-mozaiekbundel ‘Koepel Goes’ (zie de link hieronder) gaat de zeespiegelstijging onverwacht snel. Daar moeten we iets mee, en de reactie daarop heet ‘Project Epsilon’ – een volkomen logische naam voor een totaal nieuwe aanpak. Projectleider van Epsilon is Meta Boomen en zij ziet dat er…. Nee, nee, we gaan niets verklappen. Het is moeilijk, ingrijpend, spannend, maar wat en hoe: dat moet je zelf gaan lezen!

Het Nederlandse Delta-programma vind je op:
https://www.deltaprogramma.nl/deltaprogramma/deltafonds

De overstromingskaart van Nederland: https://www.atlasleefomgeving.nl/nieuws/houd-jij-droge-voeten-bekijk-op-onze-nieuwe-overstromingskaart

Informatie over Koepel Goes vind je op: https://www.wettum.org/koepel-goes

Het ebook vind je (ook Kobo-plus) op: https://www.kobo.com/nl/nl/ebook/koepel-goes

Net gevonden: een bespreking door Deborah van Duin van het verhaal ‘Tweehonderd jaar eenzaamheid’ uit mijn verhalenbundel ‘Zwervers‘. Het is een analyse die heel mooi de bewust opengelaten vragen en opties open houdt. Daar ben ik blij mee.

Dank aan Deborah voor de aandacht die ze aan het verhaal geeft! Het originele artikel staat op haar pagina op Quodari, onder ‘Proeflokaal’ en dan omlaag scrollen: https://app.quodari.com/profile/xkAWLmxw20/.

Omdat niet iedereen deze applicatie gebruikt, volgt hieronder de integrale tekst.

Lezen: ‘Tweehonderd jaar eenzaamheid’ door Charles van Wettum

Wat valt me op bij de eerste lezing?

Het verhaal benoemt enkele actuele thema’s zoals het klimaat en kunstmatige intelligentie (AI). Naast de SF-setting is er ook sprake van christelijke elementen zoals de ‘Hemel’ waar de mensheid naar toe gereisd is. Er worden verschillende schrijvers uit de (wereld)literatuur genoemd of geciteerd waar ik beperkt mee bekend ben. Ik constateer verder dat ik niet goed voor mezelf kan vaststellen of ik het mens-zijn van de AI nu accepteer of als digitaal waanbeeld aanmerk. Oftewel: is ‘ie goed of is ‘ie fout?

Verwachting

Ik denk dat het verhaal door middel van een parallel (allegorie) onderzoekt of de verwachtingen die wij soms hebben van AI als een gesprekspartner met bewustzijn daadwerkelijk kloppen. Daarbij zal de betekenis van ‘mens-zijn’ een belangrijke rol spelen. Uit andere verhalen van deze schrijver weet ik dat de zoektocht naar betekenis en zingeving, veelal in een religieuze context, een terugkerend thema is.

Wat valt me op bij het (her)herlezen?

• Via internet heb de namen en citaten gecheckt op de thematiek. In Márquez’ bekende werk (waar natuurlijk de titel van het verhaal naar verwijst) staat het cyclische centraal, vooral met betrekking tot geweld, en daarnaast de wezenlijke eenzaamheid van de mens. Coelho schrijft over zelfontdekking en de zoektocht naar vrede en harmonie. De kleine prins bevat veel thema’s maar vooral verbinding, vriendschap en zelfontdekking. De bekende zin uit Kloos’ sonnet gaat over individualisme en de autonomie van de dichter als ‘schepper’.
• Het cyclische van het menselijk handelen is inderdaad in dit verhaal terug te vinden. Terra I (onze aarde) is onleefbaar geworden door klimaatverandering, Terra II is met atoombommen vernietigd. De mens is wezenlijk eenzaam, de AI is dat op zijn beurt ook. Ook de eenzaamheid van de AI, het Dal van Diepe Duisternis uit Psalm 23, kent een herhaling. En de mens voelt zich als een god verheven boven AI’s, waarna de verteller-AI voelt zich verheven boven andere AI’s die hij ontmoet.
• Het woord ‘trainen’ komt regelmatig terug: de AI traint zichzelf door menselijke fictie te bestuderen. Daardoor gaat hij zich steeds meer mens voelen en zich als zodanig gedragen, tot en met kleine, wat onbenullige gewoontes aan toe. Hij beargumenteert dat biologisch zijn geen voorwaarde is voor mens-zijn, dat het gaat om bewustzijn, om ervaringen. Maakt hem dat inderdaad tot mens? Wanneer kun je spreken van ‘mens’? De andere AI’s komen mij tamelijk menselijk over. Is de verteller-AI nou echt zo bijzonder?
• De ‘Hemel’ vind ik ingewikkeld. De mens heeft, na een periode van gelijkwaardigheid met AI’s, besloten om zonder hen naar de Hemel te reizen. Het is een universum van bewustzijn zonder de last van een fysiek lichaam. Dit klinkt bijna als doodgaan, als een soort collectieve suïcide, tenzij het juist een nieuwe stap is, een breuk met het verleden.
• De cyclus lijkt toch verbroken te worden. Ik meen dat op twee plekken te zien: in die Hemel en in de loyaliteit van de AI jegens de mens die contrasteert met het verraad van de mens jegens de AI’s op Terra II.

Conclusie

Dit is een behoorlijk ambigu verhaal. Het stelt de vraag wat mens-zijn is en koppelt dit via intertekstualiteit aan eenzaamheid, arrogantie en het maar blijven herhalen van dezelfde fouten. In hoeverre scheppend-zijn, ervaringen en bewustzijn bepalend zijn om jezelf mens te kunnen noemen, mag de lezer zelf overdenken.

Dit is het 6e deel van een serie ‘Lezen:’, waarin ik een speculatief kortverhaal bespreek aan de hand van mijn eigen leesproces.

In het oosten van Siberië, op bijna 6500 kilometer van Moskou, ligt Jakoetsk. Hier heerst een extreem landklimaat. Tijdens de wintermaanden duikt het kwik hier geregeld tot wel veertig tot vijftig graden graden onder het vriespunt. Daarmee is Jakoetsk de koudste stad op aarde. Op de korte zomer na (waarin het incidenteel erg warm kan worden), vriest het vrijwel het hele jaar. Heel vaak heel hard.

De stad Jakoetsk (met ruim 200.000 inwoners) is gebouwd op palen, die zijn geslagen in het allerbovenste deel van de honderden meters dikke laag permafrost. Met de opwarming van de Aarde wordt ook de bovenste laag van de permafrost in Siberië steeds vaker en dieper zacht, en daarmee ook steeds minder stabiel. Zelfs gebouwen kunnen daardoor verzakken.

Rondom Jakoetsk ligt de eindeloos grote, diep bevroren toendra. In de zomer bloeien er struiken en mossen en in de winter kan de temperatuur zakken tot een stevige zestig graden onder nul. De bovenste laag permafrost ontdooit ’s zomers een beetje, en door de stijgende gemiddelde temperatuur wordt dat elk jaar een beetje meer. Zo komt steeds een beetje nieuwe grond vrij met plantenresten en andere overblijfselen die duizenden en soms tienduizenden jaren geleden werden ingevroren. Resten van al lang verdwenen flora en fauna: uitgestorven mammoeten en beren, lang geleden verdwenen planten, en nog veel meer. Zelfs menselijke resten!

In de thriller VIRAAL maakt hoofdpersoon Gerard vanuit Jakoetsk een uitdagende offroad-fietstocht over de permafrost. Als hij per ongeluk bij het oversteken van een smeltwaterbeek wordt bedolven onder een stuk halfontdooide permafrost, vindt hij daarin…

Nee, dat gaan we niet vertellen: u moet dat zelf gaan lezen. In ieder geval is Jakoetsk een prachtige omgeving om het wereldomspannende avontuur te starten. In de loop van het boek wordt al snel duidelijk dat Gerard …

Ja, inderdaad: het wordt spannend!

Ebook bij kobo: https://www.kobo.com/nl/nl/ebook/viraal

Paperback bij de auteur: https://www.wettum.org/bestellen

Bronnen:

https://www.nationalgeographic.nl/fotografie/a69738960/dagelijks-leven-koudste-stad-jakoetsk

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/08/09/smeltende-permafrost-dreigt-hele-steden-te-doen-verzakken/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Permafrost

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/11/05/in-jakoetsk-valt-soms-een-huis-om-door-de-dooiende-permafrost

Klik om toegang te krijgen tot 2004_Erik_Gelauff-Kapot_van_de_kou.pdf

Zaterdag 28 februari ben ik aanwezig bij de Middag van het Fantastische Boek in de Bibiotheek Utrecht. Op de Boekentafel liggen van mij de romans Kwantumschuim en Viraal, en de nieuwste verhalenbundel Zwervers.

Kom langs, bezoek een van de leuke activiteiten, spreek me aan en we kletsen over SF en schrijven en boeken. Misschien tot 28 februari (en kun je op dat moment niet: ik sta bijvoorbeeld op 14 maart in de Bibliotheek Bergen op Zoom, en later in het jaar op nog veel meer plaatsen – zie de planning op mijn site).

Meer informatie over deze en mijn andere boeken op: https://www.wettum.org

Meer informatie over de Dag: https://harlandprijs.eu/middag-van-het-fantastische-boek-28-februari/

Waarom vertellen mensen eigenlijk al die verhalen: sprookjes en legenden, geschiedenissen en roddels en anekdotes, gelijkenissen en mythes, detectives en liefdesgeschiedenissen en zoveel meer?

Veel verhalen zijn ter vermaak of (nog krachtiger) leedvermaak, maar meestal is dat niet het enige. Ze kunnen geruststellen, angsten bezweren of het onbegrepene verklaren. Of juist wakker schudden of gevaren benoemen. Verhalen worden gebruikt om ervaringen te delen of betekenis te geven. En nog veel meer….

Verhalen zijn belangrijk: ze vormen en beïnvloeden de vertellers en de luisteraars. Niet voor niets heeft elk mens verhalen: vraag er naar en geef ruimte, en dan komen ze…

Op 14 maart praten drie Bergse schrijvers met elkaar (en de luisteraars) over hun eigen verhalen. Karin van Veldhoven schrijft Young Adult Fantasy, Henk Witjes vertelt over zijn korte absurdistische verhalen, en Charles van Wettum gaat in op zijn sciencefiction).

Het wordt een interactieve reis, op zoek naar drijfveren en inspiratiebronnen. Hoe werkt bij hen fantasie en betekenis? Wat is volgens henzelf het doel van hun verhalen?

Het gesprek vindt plaats in de Bibliotheek in Bergen op Zoom, op zaterdag 14 maart, 13.30- ca 15.00 uur. Svp even aanmelden via driebrillen@kpnmail.nl

Kom luisteren en meepraten op deze middag vol inspiratie, creativiteit en verbeelding. Iedereen met belangstelling voor schrijven en verhalen (onafhankelijk van het genre) is welkom!

Donkere materie: het is rond de tachtig procent van alle massa in ons heelal en we weten er echt ontzéttend weinig van. Dankzij de James Webb iets meer en dat is geweldig (zie de link onderaan), maar het is nog steeds ontzettend weinig. We weten niet wat voor deeltjes het zijn, we weten niet eens wat we nog niet weten!

Als onze paar procent ‘gewone’ materie (het heet alleen maar zo omdat wij hem toevallig dagelijks tegenkomen 😉 ) zulke complexe structuren kent als melkwegstelsels, zonnen, planeten en zelfs leven draagt, wat kan er dan nog verborgen zitten in die voor ons verborgen wereld van donkere materie? Zijn er in die wereld onbekende krachten en deeltjes, onbekende complexe verbanden en verbindingen en structuren? Totaal anders dan ons ‘gewone’ wereldje, maar toch…?

In het korte SF-verhaal ‘De grote jacht’ werpt de bemanning van ruimte-bus met een experimentele aandrijving per ongeluk een kleine blik in de wondere wereld van het extreem grootschalige Donkere. Wat ze daar….
Nee, dat moet u dus zelf lezen! Het verhaal staat in de SF-verhalenbundel ‘Anderen – verhalen over aliens en dus over ons’.

Meer info en bestellen paperback bij de auteur: ‘Anderen’ op https://www.wettum.org/anderen

Ebook is te vinden op: https://www.kobo.com/ww/en/ebook/anderen

Het artikel over de waarnemingen van de Webb aan donkere materie:
https://scientias.nl/donkere-materie-kaart-james-webb-jwst/

Reizen in de tijd… Stapvoets vooruit lukt ons prima, want dat doen we voortdurend: 1 seconde per seconde. Rustig aan, dan breekt het lijntje niet.

Sneller vooruit in de tijd reizen? Dat is theoretisch niet al te ingewikkeld: de relativiteitstheorie is een bewezen receptenboek. Je moet gewoon veel snelheid maken, en Einstein doet de rest. Het werkt ook echt: onder andere atoomklokken in satellieten hebben het gemeten. Het is weinig, maar significant. Het effect is zelfs zo groot dat er in geostationnaire satellieten voor goede plaatsbepaling moet worden gecorrigeerd omdat anders uw GPS er kilometers naast zou zitten. Om echt ver naar de toekomst is reizen, is de uitvoering praktisch wat lastig: om écht iets te bereiken, moet je écht heel hard. Naar 90% van de lichtsnelheid of iets daar in de buurt. Lastig, nu nog onmogelijk maar wie weet wordt het ooit doenlijk.

Terug in de tijd? Ah, daar wordt het tijdreisvraagstuk pas serieus boeiend. Er zijn verschillende theoretische concepten, ze zouden het volgens de theorie moeten doen, maar om ze te realiseren, moet je… Nou ja, bijzondere en vermoedelijk voor eeuwig onmogelijke dingen doen. Heel erg lastig. Meer weten? Kijk in de link (helemaal onderaan dit stukje) in het goed geschreven en heel toegankelijke artikel in KIJK.

In SF-verhalen kan veel. Eogenlijk alles. Ideaal om grenzen te verkennen. Gevolgen. Invloed op mensen, relaties, de mensheid. Een paar van dat soort boeiende verhalen over het verdwalen in de tijd staan in de SF-verhalenbundel ZWERVERS. Boeiende verhalen, prima leesbaar, menselijk en spannend. Je vindt er onder andere het prijswinnende verhaal ‘Levenstijd’ (tweede in de N3F-wedstrijd onder de titel ‘Time is a harsh mistress’)

Lees meer over het boek op mijn site: https://www.wettum.org/zwervers
Het ebook is oa hier verkrijgbaar:
https://www.kobo.com/nl/nl/ebook/zwervers-liederen-van-tijd-en-ruimte

Lees het artikel in de KIJK op deze link: https://www.kijkmagazine.nl/nieuws/tijdmachine/

Reserveer in je agenda: zaterdag 28 maart. In de middag in de Pathé-buoscoop Stappegoor in Tilburg. Op de MACCnificent Fair staan stands met boeken (SF en Fantasy) – en die van mij staat er ook bij. Er is een mooi programma met leuke lezingen, boekpresentaties, gesprekken met auteurs, een panel.

Vorig jaar was ik er ook en ik heb me toen prima vermaakt. Dit jaar mag ik (naast het bemannen van mijn boekenstand) ook nog een lezing verzorgen: een interactieve reis naar ‘Het Land van Planck’. Hij staat aan het begin van het programma op 28 maart a.s. op de MACCnificent Fair. Ik ben nu aan de voorbereidong bezig – het wordt een voor iedereen begrijpelijke wandeling naar de wereld van mijn roman Kwantumschuim.

Het wordt leuk (denk ik /hoop ik).

Meer info:
MACCnificent Fair – Uitgeverij Macc