#SFleeft – voor de link naar twee bijpassende SF-verhalen: zie onderaan.
Mensen die bestaan uit een combinatie van biologische en technische functies, noem we cyborgs. Het gaat dan niet om ‘gewone’ kunstmatige ledematen, maar om apparaten die op zenuwen of hersenen zijn aangesloten.
Heb je ooit een cyborg ontmoet? Het kan, want ze zijn er. In varianten, zelfs.
Prothesen
Er bestaan inmiddels veel prothesen met neuro-aansturing: een chip vertaalt elektrische signalen uit het menselijk zenuwstelsel rechtstreeks naar bewegingen van de kunstarm of het kunstbeen.
De technologie is begonnen met ‘simpele’ spieraansturing, waarbij bestaande zenuwen voor het lichaamsdeel werden gebruikt. Een bionische arm werd dan verbonden met de zenuw voor de vroegere biologische arm. In het brein is de kunstarm dan automatisch verbonden het gebied dat ook de controle had over de oude arm.
Inmiddels zijn er ook prothesen die andere zenuwgroepen gebruiken. De hersenen moeten dan als bij een pasgeboren baby van nul af aan leren om met de kunstledematen te werken. Hersencellen met normaliter een andere functie gaan de beweging coördineren. En het werkt: menselijke hersenen blijken verbazend flexibel. Ze leren enorm snel en de organisatie van onze hersenen past zich aan.
Een kunstproject
Neil Harbisson werd kleurenblind geboren. Hij raakte geïnteresseerd in een theorie van Isaac Newton waarin kleuren werden gekoppeld aan muzieknoten, en ontwikkelde een systeem dat lichtgolven omzet in geluid. In 2004 kreeg hij het implantaat waarmee hij kleuren kan ‘horen’. Zelfs infrarood en ultraviolet – kleuren die een menselijk oog niet kan zien.
Inmiddels wordt Harbisson officieel erkend als cyborg door de Britse overheid. Zijn standpunt : ‘Een mens moet vrij zijn om te kiezen om een cyborg te worden. Als het nodig is, moet hij hulp van dokters kunnen krijgen. Nieuwe toevoegingen aan onze lichamen moeten medisch en juridisch als organen moeten worden beschouwd.’
Zoals zo vaak, stelt kunst een ongemakkelijke vraag: kan en mag de mens actief kan ingrijpen in zijn eigen evolutie? Voor meer informatie: zie de links hieronder.
inmiddels is het niet meer alleen kunst, maar ook commercie.
NeuraLink
NeuraLink is een bedrijf van Elon Musk. Op hun site schrijven ze: ‘Onze brain-computer interface vertaalt neurale signalen in acties. In onze klinische onderzoeken gebruiken mensen Neuralink-apparaten om computers en robotarmen te besturen met hun gedachten.’
En verderop: ‘Deze technologie zal de autonomie herstellen voor mensen met onvervulde medische behoeften en nieuwe dimensies van menselijk potentieel ontsluiten.’ Maar NeuraLink beperkt zich niet tot het eenvoudig aansturen van ledematen. Er is ook onderzoek naar het uitbreiden en versnellen van het menselijk geheugen, het rechtstreeks aansluiten van hersenen op internet, het ontwikkelen van nieuwe zintuigen (zoals in feite Harbisson ook doet), en nog veel meer.
Sinds 2024 experimenteert Neuralink met implanteren van chips in hersenen. Ze noem het ‘neurologische aansluitingen’. In 2026 zal het aantal proefpersonen oplopen tot enkele tientallen. Neuralink verwacht de eerste commerciële beschikbaarheid voor patiënten met ernstige verlamming na 2028 , na voltooiing van de lopende klinische fase 2- en 3-onderzoeken. Voor ervaringen van de proefpersonen, zie de link hieronder.
China
Ook in China wordt ermee geëxperimenteerd. Er zijn o.a projecten om proefpersonen te laten schaken. Daarbij is de actie ‘het transporteren van voorgenomen zetten naar een computer’, maar de echt interessante vraag is natuurlijk hoe het menselijk brein zich aanpast aan de mogelijkheden die zo’n chip toevoegt. Hoe de hersenorganisatie verandert. Hoe eventueel nieuwe mogelijkheden zich aandienen.
SF-verhalen
Uiteraard is er in SF al veel over cyborgs en chips in hersenen gespeculeerd. Hieronder twee voorbeelden in mijn korte SF-verhalen.
‘(R)Breinwerk’ is een verhaaltje over hoe fijn het is om je huishouden met NeuraLink te kunnen doen: https://ootw-magazine.weebly.com/fiction/charles-van-wettum-rbreinwerk
‘De dag dat Nederland de sprint won’ is een hilarisch (en triest) verhaal over sportprestaties en doping:
https://ootw-magazine.weebly.com/fiction/charles-van-wettum-de-dag-dat-nederland-de-sprint-won
Bronnen:
Prothesen en neuro-aansturing:
https://en.wikipedia.org/wiki/Neuroprosthetics
Neil Harbisson:
https://www.vpro.nl/de-volmaakte-mens/artikelen/new-york-cyborg-neil-harbisson
Wettum.org 