Al twee decennia lang hebben we robotfotografen op Mars deze momenten vastgelegd. Elke rover heeft een uniek perspectief geboden vanuit zijn locatie op de planeet. Sinds 2005 worden er foto’s gemaakt.
NASA’s Marsrover Curiosity rijdt al een tijdje rond. Op de 956e Marsdag van zijn missie (de datum op Aarde was 15 april 2015) bevond hij zich in de Gale Crater. Hij fotografeerde deze zonsondergang. De eerste foto van een Mars-zonsondergang in kleur.
Het beeld komt van de zeer geavanceerde camera van de Mastcam. De kleur is wit uitgebalanceerd en daardoor behoorlijk gelijk aan wat menselijke ogen zouden zien – hoewel wij door de gevoeligheid van onze ogen vermoedelijk net wat meer blauw zouden waarnemen.
De zonsondergang ziet er vreemd uit, met dat griezelige blauw. Niet alleen Curiosity legde dit vast, ook de Spirit van NASA fotografeerde en filmde het: terwijl de zon naar de horizon duikt, wordt de hemel eromheen levendig, spookachtig blauw in plaats van rood en oranje dat we op aarde kennen.
Inmiddels zijn er honderden, zo niet duizenden foto’s van deze blauwe zonsondergangen.
Waarom blauw?
De oorzaak is het verschil in verstrooiing van het zonlicht. Op aarde gebeurt dat door onze dampkring: door de moleculen die de lucht boven ons vormen. Mars heeft vrijwel geen dampkring, maar wel veel fijnstof in de lucht. Dat zijn veel grotere deeltjes en de verstrooiing van licht werkt anders.
Op Aarde is onze hemel blauw vanwege een proces dat Rayleigh-verstrooiing wordt genoemd. Onze kleine gasmoleculen zijn heel efficient in het verspreiden van licht met korte golflengte: blauw en violet. Dit blauwe licht wordt verspreid over de hele lucht, waardoor overdag de hemel blauw wordt.
Tijdens een zonsondergang moet zonlicht een grotere afstand door de atmosfeer reizen om onze ogen te bereiken. In die langere zichtlijn wordt veel meer blauw licht verspreid, waardoor de rode en oranje met een langere golflengte het uitzicht domineren. Een rode zonsondergang.
Mars
Op Mars werkt het anders. De atmosfeer heeft minder dan 1% van de dichtheid van de aarde. Het zijn daarom niet de gasmoleculen, maar de fijne stofdeeltjes die de hoofdrol spelen bij het kleuren van de lucht. Deze roodachtige, ijzerrijke stofdeeltjes hangen voortdurend in de atmosfeer. Ze waaien op in stormen en blijven lang hangen.
Het stof verstrooit het licht anders dan gas dat doet: juist rood licht wordt sterker afgebogen. De hemel heeft overdag op Mars een lichtroze of butterscotch-kleur, in plaats van het blauw bij ons.
Tijdens een zonsondergang gebeurt er echter iets fascinerends. De stofdeeltjes verspreiden het rode licht weg van het directe pad van de zon, maar ze verspreiden het blauwe licht juist naar voren, in dezelfde richting waarin het zonlicht zich verplaatst: ze concentreren het blauw in een wijde bundel naar voren. Wanneer dus een Mars-rover naar de ondergaande zon kijkt, komt dit naar voren verspreide blauwe licht rechtstreeks naar de lens. Dit creëert een schitterende blauwe halo rond de zon die in schril contrast staat met de donkerdere, roodachtige hemel.
SF: wij zijn Zwervers
Het heelal is anders. Vreemder dan wij ons kunnen voorstellen. Wij leven in een klein, veilig hoekje en we denken dat we het snappen. Maar alleen al een detailtje als de romantische (?) zonsondergang op Mars…
Wanneer mensen de grenzen van onze gewone, dagelijkse wereld opzoeken, gaan die vreemde effecten een rol spelen. De wereld wordt onbegrijpelijk… En wij? Wij proberen daarmee om te gaan. We kunnen niet anders.
Juist zulke grenzen worden verkend in de bundel SF-verhalen ‘Zwervers’. Gewone mensen in ongewone omstandigheden. SF-met-een-hart.
Hier vind je informatie: https://www.wettum.org/zwervers-liederen-van-tijd-en-ruimte
Hier vind je het ebook: https://www.kobo.com/nl/nl/ebook/zwervers-liederen-van-tijd-en-ruimte
Paperback bij bol, amazon.nl of http://www.wettum.org/bestellen
