In 1181 werd er over de hele wereld een heldere, nieuwe ster waargenomen. Er zijn Chinese, Arabische en Japanse bronnen die hem vermelden. 185 dagen lang was de ster te zien, toen verdween hij weer langzaam.
Het was een supernova-explosie. Soms is dat een zware ster die aan het eind van zijn leven instort, door de enorme hitte daardoor explosief nieuwe kernreacties opstart en explodeert. In seconden zendt hij dan energieën uit waar andere sterren hun hele leven over doen. In andere gevallen (vermoedelijk hier ook) zijn het sterren die ‘op elkaar vallen’ en in die botsing exploderen.
De overblijfselen van zulke giga-gebeurtenissen zijn te zien in de vorm van enorme wolken uitdijende materie: de vroegere buitenste gaslagen, die zijn losgeslagen en de ruimte on worden gejaagd. In het centrum blijft iets kleins en zwaars over: soms een ster, als de oorspronkelijke ster nog zwaarder was een neutronster of in extreme gevallen zelfs een zwart gat.
Deze foto toont het restant van de supernova uit 1181. Hij heet Nebula PA30.
De foto is gemaakt door de Gemini North Telescope in Hawaï. De mysterieuze centrale ster in het centrum van deze wolk is extreem heet en produceert een sterke zonnewind – een continue stroom gas en straling die vanuit de ster de ruimte in wordt gejaagd. Deze wind vormt waarschijnlijk de spaakvormige wolken. De nevel is heel groot: de bolletjes waaruit de spaken zijn opgebouwd, hebben een diameter van 4 lichtdagen.
SF
Een SF-verhaal van mijn hand dat speelt TIJDENS zo’n giga-explosie (en ook nog in de atmosfeer van de exploderende ster!) is ‘UY Scuti’. De titel is de naam van een andere supernova-ster. Ik vroeg me af: wat zou je zien, als je in een ruimtescheepje in het binnenste van zo’n exploderende ster zou hangen? Het verhaal is opgenomen in de verzamelbundel ‘Vreemde draken’, onder redactie Johan Klein Haneveld.Uitgever is MACC: https://www.uitgeverijmacc.nl/product/vreemde-draken-diverse-auteurs/
Dit soort foto’s zijn altijd het product van veel samenwerking. Deze afbeelding is gemaakt op het Internationaal Gemini Observatorium door T. Cunningham (Harvard). Beeldbewerking door J. Miller & M. Rodriguez (Gemini) in samenwerking met T.A. Rector (University of Alaska) en D. de Martin & M. Zamani (NSF NOIRLab).
Meer info op https://science.nasa.gov/apod/?date=261007
SF lezen? Kijk op www.wettum.org
