De SpudCell

Hebben wetenschappers in Minnesota (USA) synthetisch leven gecreëerd? Zie voor bronnen de links helemaal onderaan.

Cellen

In een laboratorium aan de Universiteit van Minnesota eet, groeit, concurreert, deelt en repliceert een kleine klodder ‘spul’. Het blobje doet bijna alles wat een levende cel doet. De makers van de SpudCell zijn heel overtuigd: ze zeggen dat het de eerste synthetische cel is, die een volledige cellulaire levenscyclus voltooit.

De aankondiging van de synthetische cel begin juli 2026 maakte de tongen los. De centrale vraag is natuurlijk: leeft die klodder inderdaad?

Wat is de StudCell?

De SpudCell lijkt grotendeels op een levende cel. Het blobje is samengevoegd uit een lijst met niet-levende ingrediënten. Desondanks heeft het een lipidemembraan (een soort celwand) en een klein genoom (genetische informatie). Het kan elementaire cellulaire functies uitvoeren – maar zeggen de meeste deskundigen: het leeft niet. Het blobje heeft hulp van buitenaf nodig om door te gaan, en zelfs dan kan het zijn levenscyclus niet langer dan een paar generaties handhaven. Na slechts vijf generaties breekt er iets in de SpudCell en begint het functioneren te stotteren.

Kok gezocht

De conclusie moet zijn dat het blobje misschien toch niet zo dicht bij het leven komt, als de makers ons graag willen laten geloven. De reden daarvoor kan te maken hebben met de afwezigheid van een cruciale structuur in cellen, die het ribosoom wordt genoemd.

In ‘gewone’ cellen vertaalt het de genetische instructies van het DNA om eiwitten te maken. Die eiwitten zijn vervolgens de arbeiders die bijna alles doen wat een cel nodig heeft om te overleven en te gedijen. Denk aan DNA als het kookboek en RNA als de kok die het gerecht maakt.

De SpudCell heeft geen kok. Er is wél genetische informatie met de instructies voor voeding, groei, kopiëren en delen. Maar de cel heeft niet zijn eigen ribosomen. In plaats daarvan leent de cel ribosomen van de bacterie Escherichia coli: de onderzoekers leveren die aan in druppeltjes, samen met de voedingsstoffen. Met deze hulp houden SpudCells hun eiwitproductie een tijdje vol. Niet erg lang, overigens: na vijf delingsrondes verslechteren ze. Kort daarna leggen ze het loodje.

Conclusie

Al met al: de SpudCell lijkt zeker op een levende cel, maar mist een essentieel onderdeel. Het leeft ook niet lang genoeg om het ontbrekende element te kunnen ontwikkelen of vervangen. Volgens een heel beperkte definitie kan je het een paar generaties lang heel optimistisch ‘leven’ noemen, maar ‘overleven’ is toch wat anders.

Tegelijk stelt deze ontwikkeling in het laboratorium ons voor het dilemma of onze definitie van ‘leven’ misschien te klassiek is, teveel gericht op hoe wijzelf leven al kennen.

Hoe je er ook tegenaan kijkt: dit onderzoek is een stap. Een stap in de richting van ontworpen, gemanipuleerd leven. Of we dat willen? Ah, dat is weer een heel andere vraag. De mens is niet erg goed in het zichzelf beperken.

Andere definities?

Zijn er andere definities van ‘leven’ mogelijk? Zou leven op extreme plaatsen op Aarde of zelfs buiten de Aarde gebaseerd kunnen zijn op andere processen dan die zich in onze eigen cellen afspelen? Het is een boeiend terrein voor SF om te experimenteren.

In de SF-bundel ‘Anderen – verhalen over aliens en dus over ons’ staan o.a. twee verhalen waarin het leven niet gebaseerd is op koolstof, maar op silicium. Er is een verhaal over leven dat bestaat uit gascellen en magnetische veldlijnen. Een verhaal over microscopisch leven, dat…

De mogelijkheden zijn eindeloos. De gevolgen van zulke keuzen leiden tot uitdagende werelden, waarin zich spannende verhalen afspelen.

En nu dus cellen in eem lab. Soms gaat de werkelijkheid behoorlijk hard… Wil je daarop voorbereid zijn? SF biedt vaak tools om er van tevoren over na te denken!