Er zijn twee theorieën over hoe ons heelal zal eindigen. Als de gemiddelde dichtheid van het heelal groot genoeg is, zal door de zwaartekracht de uitdijing stoppen en stort het heelal weer in: de Big Crunch-theorie. Als de gemiddelde dichtheid te klein is, blijft de uitdijing eeuwig doorgaan en sterft het heelal de koudedood: de Big Freeze.
Het meten van ‘de gemiddelde dichtheid’ is niet eenvoudig. Donkere materie, donkere energie, schattingen van gewone materie op heel grote afstand… Het is een zaakje voor specialisten. Voor meer informatie, zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Dichtheidsparameter
De Big Crunche
Volgens de huidige inzichten is de Big Freeze-theorie het meest waarschijnlijke scenario voor het einde van alles. Donkere energie (we weten er verder nog helemaal niets van, maar alleen dit: ) zorgt ervoor dat het heelal eindeloos zal uitdijen, en dat zelfs steeds sneller. Hierdoor koelt alles af tot onmogelijk koud. Alles zal in de kou verdwijnen.
In het Big Crunch-model zal de zwaartekracht uiteindelijk de overhand krijgen op de donkere energie. De huidige uitdijing van het universum vertraagt eerst, stopt dan, keert om en vervolgens trekt het heelal weer samen. Eerst langzaam, maar daarna steeds sneller. Dit zal na vele miljarden jaren gaan leiden tot een gigantische implosie van alles wat er is. Dit proces is het omgekeerde van het ontstaan van ons universum, de Big Bang.
Wanneer het heelal kleiner wordt, komt alles dichter bij elkaar. Het universum wordt dan steeds heter. Niet alleen sterrenstelsels komen in botsing en smelten samen, maar ook de straling van sterren en kosmische achtergrondstraling wordt samengeperst (de zogenaamde blauwverschuiving). Op het eind lopen temperaturen zo extreem op dat steroppervlakken spontaan ontbranden nog voordat ze met elkaar in botsing komen.
In de allerlaatste fase wordt atoom- en molecuulbinding verbroken. Alle materie, energie, ruimte én tijd wordt samengeperst tot één extreem heet punt – in theorie misschien zelfs met een oneindige dichtheid, een zogenaamde singulariteit.
Sommige natuurkundigen speculeren dat deze gigantische compressie kan fungeren als bron voor een nieuwe oerknal, wat resulteert in een cyclisch universum dat eeuwig blijft uitdijen en samentrekken. Dit noemen ze dan de Big Bounce.
Een vluchtplaats?
Indien het tóch de Big Crunche zou worden, dan zijn er op langere termijn geen plekken die veilig zijn: alles zal in de enorme hitte ondergaan. Maar er zijn wel gebieden in het heelal waar de ellende langzamer greep krijgt op de ruimtetijd. Waar de hitte net iets trager doordringt. Waar de entropie (een maat voor de chaos die het gevolg is van de hitte) net iets langzamer stijgt.
Vermoedelijk is de Boötes-leegte zo’n plek. ‘Leegtes’ (Engels: voids) zijn er meer in ons heelal. Het zijn enorm uitgestrekt gebieden, omringd door miljoenen melkwegstelsels, waarin zich nauwelijks melkwegstelsels, gaswolken of andere brokken materie bevinden. Je zou het kunnen vergelijken met de leegten van lucht in zeepbellen – de grootste structuur van ons heelal lijkt daar daadwerkelijk op (zie de blauwe figuur hierboven).
De Boötes-leegte is een van de grootste voids. Als er dus tegen die tijd nog levende wezens zijn, en als die een miljard jaar of zo langer willen leven, dan zullen ze daar hun toevlucht zoeken. De grootste leegte zal waarschijnlijk het langst de entropie laag kunnen houden. De temperaturen beperkt kunnen houden. Het zal de laatste kuil zijn – totdat ook daar de Big Crunch toeslaat en ook het laatste toevluchtsoord in ons universum zal wegzinken in de allesvernietigende entropie.
De laatste kuil
Het far-future SF-verhaal ‘De laatste kuil’ speelt precies in die tijd en op die plaats. Ongeveer 20 miljard jaar in de toekomst. Tijdens de Big Cruch. In de Boötes-leegte, op het moment dat de andere lage-entropie-kuilen vollopen met hitte, en dit de enige plek is waar nog – even – leven mogelijk is: de laatste kuil.
Je kunt het verhaal digitaal hier lezen: https://edge-zero.com/de-laatste-kuil-charles-van-wettum/
Het verhaal staat ook in de verzamelbundel ‘Anderen – verhalen over aliens en dus over ons’ , samen met 24 andere originele, goede Nederlandse SF-verhalen. Zie daarvoor www.wettum.org/anderen. Hier kun je de paperback bestellen.
De bundel is er ook als ebook: https://www.kobo.com/nl/nl/ebook/anderen
Meer over de Big Cruch en de vraag of dat het eind van ons heelal zal worden (spoiler: bijna zeker niet): https://nl.wikipedia.org/wiki/Big_Crunch
Meer over de leegtes in ons universum: https://en.wikipedia.org/wiki/Void_(astronomy)
Wettum.org 