Albert Einstein verwierp ooit kwantumverstrengeling als een ‘spookachtige actie op afstand’. Hij was sceptisch over het idee dat het meten van één deeltje direct de toestand van een ander deeltje over enorme afstanden in de ruimte zou kunnen bepalen.
En als je er over nadenkt, is het ook raar: twee deeltjes die in verschillende richtingen bewegen, elkaar niet meer aanraken en zelfs zover uit elkaar liggen dat ze geen krachten van elkaar meer voelen – en dan… Als je aan het ene deeltje meet, past het andere deeltje zich (plotseling?) aan die meting aan. Alsof ze informatie aan elkaar doorgeven. Op afstand. Zonder verbinding.
Inderdaad spooky, zoals Einstein opmerkte.
Maar het is er toch…
De moderne natuurkunde heeft al herhaaldelijk bewezen (met behulp van massaloze lichtdeeltjes of de interne spintoestanden van atomen), dat verstrengeling in de heel kleine wereld van elementaire deeltjes inderdaad optreedt. Onmiskenbaar. Het gebeurt, dat weten we, maar het mechanisme blijft onbegrijpelijk.
Tja, kwantumtheorie, dachten we. Die is nu eenmaal vreemd. Gelukkig werkt dat alleen over onzichtbaar kleine afstanden, dus we zouden er wel geen last van hebben…
Maar nu!
Nu hebben wetenschappers aangetoond dat dit verband ook bestaat in de daadwerkelijke fysieke beweging van massieve atomen. Die zijn nog steeds klein, natuurlijk, maar toch miljarden keren groter dan de omgevingen tot nu toe. Het effect ‘verstrengeling’ komt in de buurt van de wereld waarin wij leven. Waar wij de effecten kunnen gaan merken. Ah, dat is pas spooky!
Wat hebben ze gedaan? Door extreem koude heliumwolken te laten botsen, verspreidden de atomen zich in tegengestelde richtingen. Het onderzoeksteam leidde deze verspreide atomen door een gespecialiseerde materiegolfinterferometer. Ze zagen dat het traject van het ene atoom volledig afhankelijk bleef van zijn partner. Het meten van de beweging van het ene atoom bepaalde direct het pad van het andere.
Verstrengeling, dus. Wederzijdse afhankelijkheid van de beweging van twee deeltjes die niet met elkaar verbonden zijn! En over afstanden die veel groter zijn dan het piepkleine waarvoor het effect tot nu toe was aangetoond.
Deze doorbraak is meer dan een aardig experimentje in een laboratorium. Het suggereert dat kwantumeffecten ook spelen in onze ‘macro-wereld’. Steeds meer bewijzen…
Het ‘spooky’ komt onze kant op!
Liefde
In het korte verhaal ‘Verstrengeling’ (what’s in a name?) onderzoek ik het vreemde effect dat mensen die van elkaar houden soms véél meer van elkaar aanvoelen dan je rationeel kunt verklaren. Zou dit iets te maken kunnen hebben met verstrengeling?
Sommige onderzoekers beweren dat ons denken (en dus ons voelen? en dus liefde?) in wezen kwantummechanisch is. Het zou natuurlijk prachtig zijn als dat zo was. Als échte liefde een soort verstrengeling is. Twee zielen, aaneen gesmeed door elementaire natuurkrachten. Dat is pas romantisch!
Toch?
Mijn idee bij deze vraag staat in het korte SF-verhaal ‘Verstrengeling’. Je kunt het vinden in de SF-verhalenbundel ‘Het zal anders’. Mijn idee is… Ach, laat ik maar zeggen: niet voor de hand liggend, maar toch logisch.
Info over de bundel ‘Het zal anders’ kun je vinden op http://www.wettum.org/het-zal-anders .
Bestellen van een paperback kan via bol, amazon of http://www.wettum.org/bestellen.
Het ebookis o.a. te vinden op http://www.kobo.com/nl/nl/ebook/het-zal-anders
Bron
Het artikel over het onderzoek over verstrengeling vind je hier: Athreya et al, Bell correlations between momentum-entangled pairs of 4He* atoms. Lees meer op https://arxiv.org/abs/2502.12392
Wettum.org 