Bij de lancering zat het ISS (het International Space Station) vanzelfsprekend vol bacteriën. Elke bezoekende astronaut bracht sindsdien weer een pakketje mee. De meer dan twintig jaar onafgebroken menselijke aanwezigheid heeft het ruimtestation veranderd in een uniek ecosysteem vol micro-organismen, afkomstig van de aarde.
Evolutionaire druk
Normaal zou dat geen probleem zijn, maar de ruimte is geen gewone omgeving. Er is microzwaartekracht. Er zijn hogere stralingsniveaus (en dus meer kans op mutaties). Er is een verhoogde CO₂-concentratie en het schip heeft (uiteraard) een afgesloten luchtsysteem met continu hergebruik. Al die factoren zorgen voor intense ‘overlevingsstress’. En in de biologie betekent zulke ‘evolutionaire druk’ automatisch dat organismen zich aanpassen. Ontwikkelen. Nieuwe eigenschappen ontwikkelen en daarop vervolgens geselecteerd worden. Survival of the fittest.
Ze zijn er…
Onderzoekers bestudeerden stammen van een bacterie-soort, de Enterobacter bugandensis. Deze staat bekend om zijn resistentie tegen diverse antibiotica – ook een gevolg van een aanpassingsproces. Ze vonden dat bacteriën op het ISS eigenschappen hebben ontwikkeld die niet voorkomen bij dezelfde soorten op Aarde. Nieuwe eigenschappen, waardoor ze in de ruimte beter kunnen overleven.
Daarnaast zijn er nieuwe bacteriesoorten op het ruimtestation geïdentificeerd, die unieke eigenschappen vertonen. Ze kunnen beter stress verwerken, zijn beter in staat om te overleven in barre, voedingsarme omstandigheden en ontwikkelen bovendien effectief resistentie tegen antimicrobiële middelen
Gevaarlijk?
Het zijn geen ‘superbacteriën’ geworden en volgens de onderzoekers is er voor astronauten (op dit moment) geen gevaar. Op langere missies (bijvoorbeeld naar Mars) ligt dat mogelijk anders. Het is bekend dat het menselijk immuunsysteem in de ruimte verzwakt en deze resistente bacteriën kunnen dan wel degelijk een risico gaan vormen.
Bijvoorbeeld
Een voorbeeld van aan de ruimte aangepaste micro-organismen vind je in mijn korte SF-verhaal ‘Jaag onze paarden naar de sterren’, dat is opgenomen in de bundel ‘Anderen’. Ze zijn wat verder doorontwikkeld dan onze gasten op het ISS, en hebben dus ook wat andere (onverwachte) eigenschappen. Het is fictie, vanzelfsprekend. Mijn ongebreidelde fantasie. Maar wacht even… Zou het werkelijk ondenkbaar zijn dat…?
NCSF-recensent Jos Lexmond schreef over dit verhaal: “En… alweer een pracht van een verhaal, gelardeerd met een wolkje (zeg maar: Wolk) humor. Parasieten, SF schrijvers, laboranten, geheime dienst… zo maar wat figuren die aan bod komen in dit verhaal én… Charles die het zootje ment. Mooi, zo’n prachtig verhaal! Driewerf Hulde!!!”
De originele publicatie uit 2024 over de bacteriën in het ISS:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38521963/
Meer info over de bundel ‘Anderen’: http://www.wettum.org/anderen
Wettum.org 