Op het Brookhaven National Laboratory van het Amerikaanse ministerie van Energie (DOE) hebben wetenschappers ‘experimenteel bewijs gevonden dat materiedeeltjes die voortkomen uit energierijke botsingen een sleutelkenmerk behouden van virtuele deeltjes uit het vacuüm’. Oh, en betekent dit ook iets?
Theoretisch was al duidelijk dat vacuüm niet ‘leeg’ is, maar dat zich daar energie bevindt. Volgens de kwantumtheorie moeten dan af en toe spontaan deeltjesparen ontstaan: een deeltje en zijn antideeltje. Massa uit energie, zoals Einstein ook al voorspelde. Volgens de wiskundige berekeningen bestaan die twee deeltjes ongelofelijk kort: een miljardste van een miljardste van een miljardste van een seconde of minder. Dan botsen ze weer tegen elkaar aan en verdwijnt hun piepkleine massa als de energie waarmee het proces ook begon. Netto is er dan dus niks gebeurd. Omdat die deeltjes nooit zijn waargenomen en eigenlijk alleen in de formules bestaan, worden ze ‘virtueel’ genoemd. Zoiets als ‘het zou ooit kunnen komen staan te gebeuren…’ Maar nu…
De Amerikanen zijn er in geslaagd een deeltje ‘apart’ waar te nemen. Dus niet een systeempje met allebei de deeltjes, maar één deeltje los van zijn antideeltje en los van de achtergrondruis. Het onderzoek is in februari 2026 gepubliceerd in Nature, dus dit is echt wel iets (niet zomaar een speltakelspelletje voor clicks op de socials). Het is uitgevoerd door de STAR Collaboration bij de gerenommeerde Brookhaven’s Relativistic Heavy Ion Collider (RHIC), zeg maar de Amerikaanse tegenhanger van CERN – de beroemde versneller in Genève met een diameter van 27 kilometer.
Even technisch – dus je kunt het overslaan: het artikel van The Nature presenteert bewijs van een significante correlatie in deeltjesspins — een ingebouwde kwantumeigenschap gerelateerd aan magnetisme — tussen bepaalde paren deeltjes die voortkomen uit proton-proton botsingen bij RHIC. De analyse van de STAR-wetenschappers koppelt deze correlaties direct aan de spin-uitlijning van virtuele quark-antiquarkparen die in het kwantumvacuüm worden gegenereerd. In wezen zeggen de wetenschappers dat de botsingen van RHIC die virtuele deeltjes de energetische boost geven die ze nodig hebben om te transformeren in de echte deeltjes die door STAR worden gedetecteerd. Ze worden dus door de enorm hoge energie van de botsingen n het apparaat omgezet van ‘virtueel’ (= ‘mogelijk en onmeetbaar’) naar echt (= ‘aanwezig en meetbaar’).
Wat betekent dit?
a. Het is bewezen: het ontstaan van deeltje-antideeltje-paren in het vacuüm gebeurt écht en het is óók nog meetbaar: KWANTUMSCHUIM bestaat!
b. Als het mogelijk is om een afzonderlijk virtueel deeltje van zo’n deeltjespaar waar te nemen, zou het ook mogelijk moeten worden om er ‘iets’ mee te doen. Dat kan nu nog niet, het zal absoluut zeker niet op korte termijn kunnen, en misschien/ waarschijnlijk helemaal nooit, maar in theorie… (ah, wat is dat toch een heerlijk woord!). Het is denkbaar.
Samen betekenen deze twee conclusies dat de digitale wereld van de SF-roman ‘Kwantumschuim’ niet volkomen idioot is. Wel een beetje, maar dat mag, want het is tenslotte SF. Maar ik ben allang blij: mijn wereld is ‘denkbaar’.
Overigens is voor het genieten van Kwantumschuim het helemaal niet nodig om iets te weten van vacuümenergie, van deeltjesparen, van majorana-deeltjes of van welk natuurkundig concept dan ook. Het is gewoon een heel boeiende, bijzondere, uitdagende SF-roman. Een recensent (geen SF- maar fantasy-lezer!) schreef erover:
“Een boek grijpt me bij mijn strot als ik doorblader om te weten hoe het verhaal verder gaat. Ik heb dat gedaan tijdens het lezen van Kwantumschuim. Complimenten aan Charles Van Wettum! Ik zat er middenin en kon het boek met moeite wegleggen.
Het verhaal kent twee werelden: de Koepel Bergen op Zoom en het kwantumschuim. Koepel Bergen op Zoom is onze mensenwereld. Kwantumschuim is de robotjeswereld (mijn fantasy vertaling). … Het is fascinerend om te lezen hoe die wereld begrijpelijk en herkenbaar is beschreven. Hiervoor heeft de schrijver de AI’s menselijke trekje meegegeven: woede, eenzaamheid, de baas willen zijn, hoogmoed, dapper zijn.
Ik raad je aan: ga je proberen in te leven in het denken van een computer. Je gaat genieten en wil, zeker weten, doorlezen!“
Meer informatie over Kwantumschuim op: www.wettum.org/kwantumschuim. Ebook en kobo-plus op: https://www.kobo.com/nl/nl/ebook/kwantumschuim
Lees hieronder het hele (wat technische maar toch heel interessante) artikel:
Wettum.org 