Soms word je er bang van.
De wereld verhardt – dat leidt geen twijfel. Het gebeurt op wereldschaal: oorlogen, terroristische aanslagen, geweld tegenover geweld, mensen worden opgeofferd voor ‘doelstellingen’, individuele vrijheden worden ingeperkt, godsdiensten en staatsbelangen zijn een vrijbrief voor woest geweld. Niemand lijkt in staat er iets tegen te doen.
De tegenstellingen worden scherper. De leiders die voor kompassen zouden moeten zorgen (moreel, ethisch, oplossingsgericht) creëren chaos. Taal verhardt – schelden, trollen, doodsbedreigingen. Liegen, feiten verzinnen of vervalsen, andermans standpunten bewust verdraaid weergeven of zelfs volledig verzinnen, en dat allemaal om zelf je zin te krijgen: het is normaal geworden. Politiek. In discussies. Tegenover maatschappelijk gezag. Wie zei er nou dat liegen ‘verkeerd’ is?
Anoniem is het nieuwe normaal, want verantwoordelijkheid nemen doe je niet meer. Onder de veilige deken van anonimiteit kun je heerlijk misleiden, trollen, manipuleren – het gebeurt door agressieve regeringen en door manipulatieve miljardairs en door je eigen medemens – misschien is het je buurman. Het kwaadste van anderen denken is het uitgangspunt; het lijkt zelfs noodzakelijk geworden om te kunnen overleven.
En u en ik?
In het stuk over Adorno (zie de link) schrijft de recensent: ‘Onder de maatschappelijke voorgeschreven sjablonen gaat een werkelijkheid van onderdrukte verlangens en mogelijkheden schuil, die de wereld veel rijker maken dan ze aanvankelijk lijkt te zijn. Contemplatie maakt ons van die oneindig diverse wereld bewust en kan die tot ontplooiing helpen brengen. In een goede wereld zou juist diversiteit bloeien en niet worden onderdrukt door een totalitaire of kapitalistische orde.’ Het is een beetje optimisme van een verder volgens mij nogal pessimistische (realistische?) filosoof.
Contemplatie. Voor mij is het niet genoeg – elk mens heeft toch nog steeds de vrijheid om zelf te kiezen hoe hij zelf is? Wat hij zelf doet? Zoals een versje uit mijn eigen jeugd zei: ‘om een kaarsje te zijn, brandend in de nacht. Jij in jouw klein hoekje, en ik in ’t mijn.’ Misschien zijn voor ons geen grote dingen weggelegd – maar elke lezer heeft zijn eigen kleine hoekje (en je weet nooit: misschien is uw hoekje wel groter dan u zelf denkt 😉 ).
Jazeker, het is optimistisch tegen de stroom in, maar dat is een keuze. Misschien hebben pessimisten vaker gelijk, ik wil optimist blijven.
Ondanks wat ik lees in de kranten en op de socials en wat ik zoveel hoor in de media: ik wil op mijn eigen plek kiezen voor het goede (en ja, dat gaat niet altijd goed, maar ik blijf het willen): liefde, blijdschap, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid, zelfbeheersing (Gal 5:22). Er is immers (nog?) geen wet die dat verbiedt.
https://www.filosofie.nl/theodor-w-adorno-goed-leven-in-een-foute-wereld/
https://www.quest.nl/mens/psychologie/a44169508/zijn-optimisten-gelukkiger-dan-pessimisten/
Wettum.org 