Als het ijs smelt …

De stijging van de zeespiegel heeft als belangrijkste oorzaken (bron 1, zie onderaan de pagina):

• uitzetting van het water door stijging van de gemiddelde temperatuur van het water, en
• het toevoegen van water aan de oceanen door het smelten van het landijs.

Het ijs op aarde is aan het smelten. Gletsjers, zee-ijs op de Noordpool, landijs in de bergen en op Groenland, de Zuidpool. Als drijvend ijs smelt, stijgt de zeespiegel niet. Als landijs smelt, dan wel. Voor actuele informatie over de stand van smelten, zie de bron 2 hieronder.

Hoe zou de aarde er uit zien als AL het ijs zou smelten? National Geographic heeft berekeningen gemaakt, en landkaarten van de continenten. De gemiddelde temperatuur op aarde zal stijgen, doordat het reflecterend vermogen van het aardoppervlak kleiner wordt (het zgn ‘albedo’). De stijging van de zeespiegel door het toevoegen van water aan de oceanen is ongeveer 70 meter. In het plaatje de gevolgen voor West-Europa. Meer informatie en plaatjes van de andere continenten: kijk op de bron 3, onderaan deze pagina.

Wat zijn de gevolgen voor Nederland? Ons land ligt laag, veel gebieden zelfs onder het huidige niveau van de zeespiegel. Stijging van de zeespiegel is een bedreiging vanuit zee: dijken en duinen leveren te weinig bescherming, gebieden zijn kwetsbaar door het water dat via zeearmen, riviermondingen en havens kan binnendringen. Maar ook het afwateren van de grote rivieren en het afvoeren van regenwater kan problemen opleveren als de zeespiegel hoger komt. Er wordt onderzoek gegaan naar hoe Nederland moet reageren – gebaseerd op de aannames dat het ons lukt om de temperatuurstijgingen beperkt te houden en dat er geen onverwachte processen optreden. Dat laatste zou kunnen, als er kantelpunten bereikt worden: stilvallen van oceaanstromingen, plotseling versneld smelten van landijs, onverwacht snel stijgen van de gemiddelde watertemperatuur.

Meer over Nederlands onderzoek kun je bijvoorbeeld vinden bij Rijkswaterstaat en Deltares. Zie bron 4 en 5.

Zijn de aannames achter ‘Koepel Goes’ realistisch? De SF-roman ‘Koepel Goes’ is géén toekomstvoorspelling, maar speculatieve fictie. De aanname dat de zeespiegel zal stijgen met een paar meter in een paar jaar is niet realistisch. Vermoedelijk niet, tenminste, want als er inderdaad kantelpunten optreden zijn de huidige modellen niet goed in staat te voorspellen wat er gebeurt. Crisissen zijn natuurlijk altijd onverwacht.

‘Koepel Goes’ is niet bedoeld als een beschrijving van wat gaat komen of als een waarschuwing voor wat gaat komen. De verhalen spelen gewoon in omstandigheden die zouden kunnen gaan komen. De stijging van de zeespiegel is bezig en gaat door – zeker niet zo explosief als in het boek, maar wel onontkoombaar. De gevolgen voor Zeeland (en de rest van Nederland en de rest van de wereld) zijn er – ze komen zeker minder snel dan in het boek, maar zijn wel even ingrijpend. De maatschappelijke ontwrichting is onvermijdelijk – misschien wordt die minder acuut, maar vermoedelijk wel dramatisch.

De stijging van de zeespiegel is begonnen en zal onontkoombaar doorgaan, maar we kunnen en moeten nog wel werken aan vermindering van de toekomstige ellende. Tegelijk is het noodzakelijk dat Nederland de maatregelen neemt om met de komende problemen om te gaan. Waterbouwkundig, maatschappelijk, technisch, organisatorisch. In plannen maar ook in genomen beslissingen.

Dat omgaan met water: wij kunnen dat, want we zijn Nederland – of is dit te optimistisch? ‘Koepel Goes’ kijkt daar wat pessimistischer tegenaan. Hoe het ook zij: we gaan de komende decennia met het klimaat en de zeespiegelstijging veel meemaken. De gevolgen zullen niet wachten op onze besluitvorming, de wereld zal doorgaan. Ook in Nederland – ‘Koepel Goes’ beschrijft naast de strijd tegen het water ook het vermogen van Nederlanders om in veranderende omstandigheden met het water om te gaan, hun leven vorm te geven, en zelfs gelukkig te worden.

Bronnen:

1. https://www.nationalgeographic.nl/de-stijging-van-de-zeespiegel-uitgelegd
2. https://zacklabe.com/antarctic-sea-ice-extentconcentration/
3. https://www.nationalgeographic.com/magazine/article/rising-seas-ice-melt-new-shoreline-maps
4. https://www.deltaprogramma.nl/documenten/vragen-en-antwoorden/hoe-zit-het-met-de-zeespiegelstijging
5. https://www.deltaprogramma.nl/deltaprogramma/kennisontwikkeling-en-signalering/zeespiegelstijging
6. https://wettum.org/koepel-goes/